พื้นฐานไฟฟ้า

แรงดันตกเป็นโวลต์กับเป็นเปอร์เซ็นต์บอกคนละมุมอย่างไร

แปลงแรงดันตกเป็นสัดส่วนโดยระบุฐานให้ชัด พร้อมตัวอย่างระบบสมมติ 12 และ 24 โวลต์และผลต่อโหลดต้านทาน โดยไม่ตั้งเกณฑ์ผ่านจากเปอร์เซ็นต์ทั่วไป

แรงดันตก 0.6 โวลต์เป็นส่วนต่างเท่ากันไม่ว่าจะอยู่ในระบบใด แต่เมื่อเทียบกับแหล่งจ่าย 12 หรือ 24 โวลต์ สัดส่วนต่างกัน การรายงานทั้งโวลต์และเปอร์เซ็นต์จึงช่วยมองภาพได้สองด้าน อย่างไรก็ตามเปอร์เซ็นต์จะมีความหมายต่อเมื่อรู้ฐานที่ใช้หาร และไม่ได้สร้างเกณฑ์ผ่านร่วมสำหรับอุปกรณ์ทุกชนิด

เปอร์เซ็นต์ต้องมีตัวตั้งและฐานที่ระบุ

หากนิยามเปอร์เซ็นต์แรงดันตกเทียบแหล่งจ่าย จะใช้แรงดันตกหารแรงดันขั้วแหล่งจ่ายในสถานะนั้นแล้วคูณ 100 ตัวตั้งอาจเป็นผลรวมด้านจ่ายกับด้านกลับหรือเฉพาะช่วงหนึ่ง ต้องบอกให้ครบว่าครอบอะไร ไม่เช่นนั้นตัวเลขเปอร์เซ็นต์ของคนละรายงานอาจดูเทียบกันได้ทั้งที่ใช้คนละช่วงและคนละฐาน

ชื่อระบบเช่น 12 โวลต์เป็นข้อมูลระดับการเรียกใช้งาน ไม่จำเป็นต้องเท่าค่าขั้วจริงในทุกสภาวะ หากใช้ฐานชื่อระบบเพื่อเปรียบเทียบเชิงออกแบบให้ระบุว่าใช้ค่าระบุ หากใช้ข้อมูลที่ทราบจากขณะทำงานให้ระบุค่านั้น การสลับฐานโดยไม่บอกอาจทำให้เปอร์เซ็นต์เปลี่ยนทั้งที่แรงดันตกตัวตั้งเท่าเดิม

ภาพอธิบาย 1เปอร์เซ็นต์ต้องบอกตัวตั้งและฐาน
  1. ตัวตั้ง

    ระบุว่าคิดเฉพาะช่วงสายหรือรวมด้านจ่ายกับด้านกลับ

  2. ฐาน

    เลือกแรงดันขั้วแหล่งจ่ายหรือค่าระบุและเขียนกำกับให้ตรงนิยาม

  3. รายงานสองหน่วย

    แรงดันตกหารฐานคูณ 100 พร้อมเก็บค่าโวลต์ไว้ตรวจย้อนกลับ

อย่าเปรียบเทียบเปอร์เซ็นต์ที่ใช้คนละช่วงหรือคนละแรงดันฐาน

ตัวอย่างสมมติ: 0.6 โวลต์บนสองฐาน

สมมติวงจร A มีแรงดันขั้วแหล่งจ่าย 12 โวลต์และแรงดันตกนอกโหลด 0.6 โวลต์ สัดส่วนเท่ากับ 0.6/12 × 100 = 5 เปอร์เซ็นต์ โหลดได้รับ 11.4 โวลต์ วงจร B มีแหล่งจ่าย 24 โวลต์และส่วนต่าง 0.6 โวลต์เท่ากัน สัดส่วนเป็น 2.5 เปอร์เซ็นต์และโหลดได้รับ 23.4 โวลต์ นี่เป็นการเปรียบเทียบตัวเลข ไม่ใช่คำรับรองว่าวงจร B ผ่าน

สมมติอีกชุดหนึ่งยังเสียแรงดัน 0.6 โวลต์ แต่ฐานเป็นแรงดันขั้วที่ทราบ 13.2 โวลต์ จะได้ประมาณ 4.55 เปอร์เซ็นต์ แทน 5 เปอร์เซ็นต์เมื่อใช้ฐาน 12 โวลต์ ส่วนต่างระหว่าง 4.55 กับ 5 ในตัวอย่างนี้เกิดจากนิยามฐาน ไม่ได้แปลว่าสายดีขึ้น การเปรียบเทียบก่อนหลังจึงต้องรักษาฐานให้มีความหมายเดียวกัน

ถ้าใช้แรงดันโหลด 11.4 โวลต์เป็นฐานแทนแหล่งจ่าย 12 โวลต์ สัดส่วน 0.6/11.4 จะประมาณ 5.26 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งคำนวณถูกแต่ตอบคนละนิยาม การรายงานเพียงเสียไปห้าเปอร์เซ็นต์จึงยังไม่พอเมื่อข้อมูลต้องใช้ตัดสินร่วมกัน ควรเขียนทั้งแรงดันตกและฐานไว้คู่กับเปอร์เซ็นต์

เปอร์เซ็นต์แรงดันไม่เท่ากับเปอร์เซ็นต์กำลังเสมอ

สำหรับโหลดต้านทานคงที่ กำลังแปรตามแรงดันคร่อมโหลดยกกำลังสอง หากโหลดได้รับแรงดัน 95 เปอร์เซ็นต์ของเดิม กำลังเป็น 0.95² = 0.9025 หรือ 90.25 เปอร์เซ็นต์ของเดิม จึงลด 9.75 เปอร์เซ็นต์ ไม่ใช่ 5 เปอร์เซ็นต์ ข้อนี้ใช้กับการเปรียบเทียบ R คงเดิมเท่านั้น ไม่ขยายไปถึงความสว่างหรือกำลังกลของอุปกรณ์ทุกชนิดโดยตรง

ถ้าโหลดรักษากระแสไว้ได้ กำลังจะเปลี่ยนตามแรงดันแบบหนึ่ง แต่ถ้าโหลดรักษากำลังได้ในช่วงหนึ่ง กระแสอาจเปลี่ยนแทน จึงต้องรู้ชนิดการตอบสนองก่อนแปลเปอร์เซ็นต์แรงดันเป็นผลการทำงาน การกล่าวว่าไฟตกห้าเปอร์เซ็นต์ทำให้อุปกรณ์ทำงานลดห้าเปอร์เซ็นต์ทุกชนิดจึงไม่มีหลักรองรับจากเปอร์เซ็นต์เพียงอย่างเดียว

ภาพอธิบาย 2ส่วนต่าง 0.6 โวลต์กับสองฐาน
  1. ฐาน 12 โวลต์

    0.6/12 × 100 = 5% โหลดเหลือ 11.4 โวลต์

  2. ฐาน 24 โวลต์

    0.6/24 × 100 = 2.5% โหลดเหลือ 23.4 โวลต์

  3. กำลังไม่ลดเท่ากัน

    ในโหลด R คงที่ แรงดันเหลือ 95% ทำให้กำลังเหลือ 0.95² = 90.25%

  4. ข้อจำกัด

    กำลังลด 9.75% ในแบบ R คงที่ ไม่ใช้ตัวเลขนี้ทำนายความสว่างหรือกำลังกลของทุกอุปกรณ์

ตัวอย่างเปรียบเทียบสัดส่วน ไม่ใช่เกณฑ์ผ่านของระบบ 12 หรือ 24 โวลต์

วิธีนำไปใช้เขียนผลสองหน่วยให้ตรวจย้อนกลับได้

  1. กำหนดขอบเขตตัวตั้ง เช่น ผลรวมด้านจ่ายและด้านกลับของโหลดหนึ่งตัว
  2. เลือกฐานเป็นแรงดันขั้วแหล่งจ่ายหรือค่าระบุอย่างใดอย่างหนึ่งและเขียนกำกับ
  3. คำนวณโวลต์กับเปอร์เซ็นต์คู่กัน พร้อมบอกสถานะภาระที่ทำให้เกิดตัวเลข
  4. หากจะเทียบผลต่อกำลังหรือการทำงาน ให้เพิ่มสมมติฐานชนิดโหลด ไม่ใช้เปอร์เซ็นต์แรงดันแทนทันที

รูปประโยคที่ตรวจได้คือส่วนทางเดินเสีย 0.6 โวลต์ คิดเป็น 5 เปอร์เซ็นต์ของแรงดันขั้วแหล่งจ่าย 12 โวลต์ในโจทย์ สมการย้อนกลับคือ 12 × 5/100 = 0.6 โวลต์ ถ้าข้อมูลอีกชุดใช้ฐานต่างกัน ให้เปรียบเทียบโวลต์และฐานก่อน ไม่จัดอันดับคุณภาพจากเปอร์เซ็นต์ที่มีนิยามต่างกัน

ข้อผิดพลาดและขอบเขตของการตั้งเกณฑ์

ไม่ควรนำเปอร์เซ็นต์ที่พบในตัวอย่างทั่วไปไปเป็นขีดผ่านของทุกวงจร รถแต่ละระบบและอุปกรณ์แต่ละชนิดมีช่วงแรงดันและเงื่อนไขทำงานต่างกัน บางคำถามสนใจความต่างที่จุดอ้างอิง บางคำถามสนใจแรงดันขั้นต่ำที่โหลดได้รับ การย่อทั้งหมดเหลือเปอร์เซ็นต์เดียวอาจทำให้ส่วนที่สำคัญต่อหน้าที่จริงหายไป

เปอร์เซ็นต์ต่ำกว่าไม่ได้แปลว่าจุดต่อเย็นกว่าเสมอ กำลังสูญเสียยังเท่ากับแรงดันตกคูณกระแสและขึ้นกับการกระจุกตัวของความร้อน อีกทั้งไม่ใช้การเปลี่ยนแรงดันระบบหรือเพิ่มค่าฟิวส์เพื่อทำให้เปอร์เซ็นต์ดูต่ำลง การคำนวณนี้มีไว้รายงานให้ชัด ไม่ใช่วิธีปรับวงจรให้ผ่านตัวเลขที่ตั้งเอง

ตรวจสอบผลด้วยฐานย้อนกลับและคำอธิบายโหลด

ตรวจวงจร A ด้วย 12 × 0.05 = 0.6 โวลต์ และ B ด้วย 24 × 0.025 = 0.6 โวลต์ แรงดันโหลดบวกส่วนต่างต้องกลับเป็นแหล่งจ่ายทั้งสองกรณี ส่วนโจทย์กำลังให้ 100 − 90.25 = 9.75 เปอร์เซ็นต์ที่ลดลง หากรายงานเป็น 0.0975 เปอร์เซ็นต์แสดงว่าลืมแปลงสัดส่วนเป็นเปอร์เซ็นต์

ก่อนสรุปให้ตรวจว่ารายงานครบตัวตั้ง ฐาน สถานะ และสมมติฐานผลต่อโหลด หากขาดข้อใดควรเติมคำอธิบายแทนการเพิ่มทศนิยม การบอกแรงดันตกเป็นทั้งโวลต์และสัดส่วนช่วยให้เห็นขนาดกับบริบท แต่ข้อสรุปความเหมาะสมยังต้องกลับไปที่ข้อกำหนดของวงจรจริงเสมอ

แหล่งอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม

เรียบเรียงคำอธิบายและตัวอย่างขึ้นใหม่จากหลักการในแหล่งข้อมูลต่อไปนี้

  1. 9.5 Electrical Energy and Power — University Physics Volume 2 · OpenStax, Rice University
  2. 7.2 Electric Potential and Potential Difference — University Physics Volume 2 · OpenStax, Rice University

อ่านต่อเรื่องใกล้กัน

ถามเรื่องหนังสือ ตะกร้า