เครื่องมือและการวัด

อุณหภูมิเครื่องมือมีผลต่อข้อกำหนดความแม่นยำอย่างไร

อ่านช่วงอุณหภูมิรับรองและสัมประสิทธิ์อุณหภูมิอย่างถูกต้อง พร้อมตัวอย่างคำนวณขอบผิดพลาดและแยกดริฟต์ของเครื่องจากวงจร

ช่วงใช้งานได้กับช่วงรับรองความแม่นยำ

เครื่องมืออาจทำงานได้ในช่วงอุณหภูมิกว้างกว่าช่วงที่ผู้ผลิตรับรองความแม่นยำพื้นฐาน ตัวอย่างเช่นตารางสมมติระบุช่วงใช้งาน 0 ถึง 40 องศาเซลเซียส แต่ขอบความผิดพลาดพื้นฐานใช้ที่ 18 ถึง 28 องศาเซลเซียส การใช้ที่ 35 องศาจึงอาจยังอยู่ในช่วงทำงาน แต่ต้องรวมผลอุณหภูมิตามข้อกำหนดเพิ่มเติม ความหมายของคำว่าทำงานได้จึงไม่เพียงพอสำหรับประเมินความเชื่อมั่นของเลขที่อ่าน

วงจรอ้างอิง ตัวต้านทานแบ่งแรงดัน ภาคขยาย และออฟเซ็ตของตัวแปลงภายในสามารถเปลี่ยนตามอุณหภูมิได้ ขนาดและทิศทางขึ้นกับการออกแบบและการชดเชยของเครื่อง จึงไม่ควรสร้างกฎว่าร้อนแล้วต้องอ่านสูงหรืออ่านต่ำเสมอ สัมประสิทธิ์ในคู่มือมักใช้เพิ่มขอบที่ยอมให้ผิดพลาด ไม่ได้เป็นสูตรบอกเครื่องตัวนั้นว่าจะเบี่ยงจริงไปด้านใดในวันที่วัด

ภาพอธิบาย 1ช่วงทำงานไม่เท่าช่วงรับรองความแม่นยำ
  1. ช่วงรับรอง

    อ่านขอบอุณหภูมิที่ใช้ความแม่นยำพื้นฐานได้

  2. ระยะนอกช่วง

    คำนวณจากขอบที่คู่มือกำหนด ไม่เดาจากจุดกลาง

  3. เพิ่มขอบ

    ใช้หน่วยและสูตรสัมประสิทธิ์จริง

  4. ไม่ใช่ค่าชดเชย

    ขอบ ± ไม่บอกทิศทางความผิดพลาดของเครื่องตัวนั้น

เมื่อออกนอกช่วงรับรอง ต้องใช้สูตรอุณหภูมิของฟังก์ชันและย่านนั้น

อ่านหน่วยของสัมประสิทธิ์ก่อนคูณ

สัมประสิทธิ์อุณหภูมิอาจระบุเป็นส่วนของความแม่นยำต่อองศา เป็นเปอร์เซ็นต์ของค่าที่อ่านต่อองศา หรือแยกส่วนของย่านและจำนวนหลัก หน่วยต่างกันทำให้คำนวณต่างกัน ต้องอ่านทั้งสูตร เงื่อนไข และช่วงที่เริ่มคิดเพิ่ม ไม่ดึงตัวเลขสัมประสิทธิ์จากเครื่องคนละประเภทมาใช้กับมัลติมิเตอร์ของตน แม้เป็นผู้ผลิตเดียวกันก็ไม่ได้รับรองเงื่อนไขเหมือนกัน

เมื่อสูตรคิดเฉพาะระยะที่อยู่นอกช่วงรับรอง ต้องวัดระยะจากขอบใกล้ที่สุด ไม่ใช่จากศูนย์องศาหรือจากจุดกลางโดยอัตโนมัติ สำหรับช่วงสมมติ 18 ถึง 28 องศา การใช้งานที่ 35 องศาห่างขอบบน 7 องศา ส่วนที่ 15 องศาห่างขอบล่าง 3 องศา การใช้ระยะจาก 23 องศาจะเพิ่มจำนวนองศาเกินนิยามในตัวอย่างนี้ แต่คู่มือบางรุ่นอาจกำหนดนิยามอื่นจึงต้องอ่านให้ตรง

ตัวอย่างสมมติของขอบความผิดพลาด

สมมติการวัดแรงดัน 5.000 V มีขอบพื้นฐาน ±(0.05% ของค่าที่อ่าน + 2 หลัก) และความละเอียด 0.001 V ส่วนเปอร์เซ็นต์เท่ากับ 0.0025 V ส่วนสองหลักเท่ากับ 0.002 V รวมขอบพื้นฐาน ±0.0045 V สมมติต่อว่าผู้ผลิตกำหนดเพิ่ม 0.1 เท่าของขอบพื้นฐานต่อองศาที่อยู่นอก 18 ถึง 28 องศา ตัวเลขนี้ใช้สาธิตการอ่านสูตรเท่านั้น ไม่ใช่สเปกของรุ่นใด

เมื่ออุณหภูมิ 35 องศา ระยะนอกช่วงคือ 7 องศา ขอบเพิ่มจึงเป็น 0.1 × 7 × 0.0045 = 0.00315 V หากข้อกำหนดให้บวกตรง ขอบรวมเป็น ±0.00765 V หรือประมาณ ±7.65 mV การอ่าน 5.000 V จึงไม่รองรับการยืนยันว่าแรงดันต่างจาก 5.005 V อย่างแน่นอนจากขอบนี้เพียงอย่างเดียว แม้จอแสดงเลขถึงมิลลิโวลต์

การคำนวณขอบไม่ใช่คำสั่งให้ลบ 3.15 mV ออกจากค่าที่อ่าน เพราะไม่ทราบทิศทางจริง การแก้ค่าต้องมีผลสอบเทียบหรือแบบจำลองเฉพาะที่ตรวจสอบได้ การเอาขอบสูงสุดมาใช้เป็นค่าชดเชยจะสร้างความเอนเอียงใหม่ หากต้องรายงานผลในสภาพอุณหภูมินี้ ควรเก็บค่าที่อ่านพร้อมขอบที่เหมาะสมและอุณหภูมิประกอบ

ภาพอธิบาย 2คำนวณขอบที่ 35 องศา
  1. พื้นฐาน

    ที่ 5.000 V สูตร ±(0.05% + 2 หลักขนาด 0.001 V) ให้ ±0.0045 V

  2. ห่างขอบ

    35 − 28 = 7 องศา

  3. ส่วนเพิ่ม

    0.1 × 7 × 0.0045 = 0.00315 V

  4. ขอบรวม

    0.0045 + 0.00315 = 0.00765 V ไม่ใช้ลบแก้ค่าอ่านโดยเดาทิศทาง

ตัวอย่างสมมติช่วงรับรอง 18–28 องศา และเพิ่ม 0.1 เท่าขอบพื้นฐานต่อองศา

แยกอุณหภูมิเครื่องออกจากอุณหภูมิชิ้นงาน

ตัวอย่างการเปรียบเทียบความต้านทานหลังอุ่นชิ้นงานมีตัวแปรอย่างน้อยสองส่วน คือชิ้นงานเปลี่ยนจริงและเครื่องวัดเปลี่ยนตามสภาพแวดล้อม หากทั้งเครื่องและชิ้นงานอยู่ในลมร้อนเดียวกัน จะอนุมานผลของชิ้นงานจากค่าอ่านเพียงอย่างเดียวไม่ได้ ควรจัดให้เครื่องอยู่ในสภาวะที่ควบคุมได้ตามข้อกำหนด และวัดหรือบันทึกอุณหภูมิของชิ้นงานแยกต่างหาก

อุณหภูมิห้องยังไม่เท่ากับอุณหภูมิภายในเครื่องทันที เครื่องที่เพิ่งย้ายจากพื้นที่เย็นหรือเพิ่งเปิดอาจต้องรอให้สภาวะเข้าที่ตามเวลาที่คู่มือกำหนด การเห็นเลขนิ่งชั่วครู่ไม่ได้แทนการผ่านเงื่อนไขอุ่นเครื่องทั้งหมด และการนำเครื่องออกจากที่เย็นไปชื้นอาจมีปัญหาการควบแน่น จึงต้องทำตามข้อกำหนดสภาพแวดล้อม ไม่เร่งใช้งานเพียงเพราะมีงานรอ

  1. อ่านช่วงทำงาน ช่วงรับรองความแม่นยำ เวลาอุ่นเครื่อง และสูตรอุณหภูมิของฟังก์ชันกับย่านที่ใช้
  2. บันทึกสภาพบริเวณเครื่องและบริเวณชิ้นงานแยกกัน โดยไม่อ้างว่าอุณหภูมิห้องเป็นอุณหภูมิภายในทันที
  3. จัดเครื่องพ้นลมร้อน แสงแดด และแหล่งความร้อนเฉพาะจุดตามเงื่อนไขผู้ผลิต
  4. วัดค่าอ้างอิงที่เสถียรก่อนและหลังชุดทดลอง พร้อมเก็บเวลาที่ผ่านไป
  5. รวมขอบที่จำเป็นตามสูตรจริง หรือปรับสภาวะให้กลับอยู่ในช่วงรับรองก่อนตัดสินความต่างเล็กมาก

สิ่งที่การตั้งศูนย์ไม่สามารถแก้แทนได้

ฟังก์ชัน Auto Zero อาจช่วยจัดการออฟเซ็ตภายในตามการออกแบบ แต่ไม่ได้รับรองว่าผลอุณหภูมิทุกส่วนถูกกำจัด การปิดเพื่อเพิ่มความเร็วอาจเพิ่มขอบผิดพลาดที่คู่มือกำหนด และการกด REL อาจเพียงซ่อนค่าที่ขยับจากฐานเดิม หากต้องเปรียบเทียบในสภาพอุณหภูมิที่เปลี่ยน ควรเก็บค่าดิบและสถานะฟังก์ชันเหล่านี้ด้วย ไม่อ้างว่ากดศูนย์แล้วใช้ขอบพื้นฐานได้เสมอ

ความต่างอุณหภูมิของจุดต่อโลหะต่างชนิดอาจสร้างแรงดันเทอร์โมอิเล็กทริก โดยเฉพาะงานระดับแรงดันต่ำมาก ผลนี้เกิดในชุดสายและหน้าสัมผัสได้แม้ตัวเครื่องอยู่ในช่วงรับรอง การรอให้จุดต่อสมดุลและลดความต่างอุณหภูมิช่วยทดสอบสมมติฐานนี้ แต่ต้องไม่ใช้เป็นข้ออ้างว่าทุกดริฟต์มาจากความร้อน โดยไม่ตรวจแหล่งอ้างอิง การต่อ และสัญญาณรบกวนร่วมกัน

ตรวจสอบด้วยค่าอ้างอิงและการกลับสภาวะ

วัดแหล่งอ้างอิงแรงดันต่ำที่ทราบความเสถียรในสภาวะเดียวกันก่อนและหลังการทดลอง ถ้าค่าอ้างอิงขยับใกล้เคียงกับชิ้นงาน ให้ตรวจเครื่องและสิ่งแวดล้อมก่อนสรุปว่าชิ้นงานเปลี่ยน การที่ค่าอ้างอิงไม่ขยับช่วยจำกัดบางสมมติฐาน แต่ไม่ยืนยันทุกย่านและทุกฟังก์ชันของเครื่อง เพราะผลอุณหภูมิอาจต่างกันตามเส้นทางวัด

รายงานควรระบุอุณหภูมิที่ใช้คำนวณ ระยะนอกช่วง สูตรเพิ่มขอบ และสถานะอุ่นเครื่อง การตรวจย้อนกลับจะทำได้เมื่อผู้อ่านรู้ว่าตัวเลขใดมาจากคู่มือและตัวเลขใดเป็นค่าที่วัด หากไม่ทราบอุณหภูมิหรือไม่มีสูตรสำหรับสภาพนั้น ให้ระบุข้อจำกัดแทนการให้ขอบที่เดา การย้ายการวัดกลับสภาวะควบคุมมักให้หลักฐานดีกว่าการแก้เลขด้วยสัมประสิทธิ์ที่ไม่ตรง

แหล่งอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม

เรียบเรียงคำอธิบายและตัวอย่างขึ้นใหม่จากหลักการในแหล่งข้อมูลต่อไปนี้

  1. How to make more accurate high resistance measurements · HIOKI
  2. Increasing DMM Measurement Throughput · Keysight Technologies
  3. Low-Voltage Measurement Techniques · Tektronix

อ่านต่อเรื่องใกล้กัน

ถามเรื่องหนังสือ ตะกร้า